Μικρά ιστορικά της ημέρας 6: ο σκηνοθέτης ήταν δωσίλογος

Με την αποχώρηση των Γερμανών ναζί από την Ελλάδα, μια δράκα περίπου σαράντα “εκλεκτών” δωσιλόγων αναζήτησε τις τύχες της ακολουθώντας τους με το τρένο προς τη Βιέννη με τελικό προορισμό τη Νυρεμβέργη. Ανάμεσά τους οι πιο γνωστές “φίρμες”, εκτός του Λογοθετόπουλου, σαν τον Έκτορα Τσιρονίκο, τον Αριστείδη Ανδρόνικο, τη Σίτσα Καραϊσκάκη, τον Λάσκαρη Παπαναούμ, τον Ξενοφώντα Γιοσμά και τον Γεώργιο Πούλο, που αποφάσισαν να συγκροτήσουν την “κυβέρνηση της Βιέννης” ελπίζοντας πως θα αποκτήσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην μετακατοχική εποχή. Για ορισμένους δόθηκε το συχωροχάρτι, πχ ο Γιοσμάς, για άλλους όμως τους περίμενε αργότερα το εκτελεστικό απόσπασμα όπως ο Πούλος.

Αυτούς λοιπόν ακολούθησαν κάποια άλλα απολειφάδια που θα αποκτήσουν όμως από διαφορετικές θέσεις από ένα καίριο ρόλο στη μεταπολεμική πραγματικότητα απαλείφοντας με μεγάλη επιτηδειότητα το αμαρτωλό παρελθόν τους. Ο ιστορικός Ιάκωβος Χονδροματίδης μας παραθέτει τις πορείες ορισμένων από αυτών αναγράφοντας τα πλήρη ονοματεπώνυμά τους εκτός χαρακτηριστικά από δύο όπου βάζει μόνο τα αρχικά τους. Αντιγράφω:

Μια από τις πιο εντυπωσιακές εμφανίσεις των Ελλήνων φυγάδων της Βιέννης ήταν η παρουσία κλιμακίου της «Εθνικής Επιτροπής» και η κατάθεση στεφάνου στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη της αυστριακής πρωτεύουσας κατά την επέτειο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Κάτω από συνεχή βροχή, ένας Αυστριακός φωτορεπόρτερ φωτογράφισε τα πρόσωπα της σεμνής [sic] τελετής. Ανάμεσά τους διακρίνονται ο Αριστ. Ανδρόνικος, ο Χάρης Λάμπρου του Τμήματος Διαφωτίσεως, ο Αλέξανδρος Πανταζής από τη Θεσσαλονίκη, ο Ν. Βλαχογιάννης. Ο Π.Ε., γνωστός σήμερα πανεπιστημιακός καθηγητής και ερευνητής των αυστριακών ιστορικών αρχείων, και ο άγνωστος τότε αλλά διάσημος αργότερα σκηνοθέτης μουσικοχορευτικών ταινιών της δεκαετίας του 1960, Γ.Δ. Οι δύο τελευταίοι παραβρέθηκαν ως εκπρόσωποι του Τμήματος Νεολαίας της Εθνικής Επιτροπής.

Ποιός να είναι άραγε αυτός ο “διάσημος σκηνοθέτης μουσικοχορευτικών ταινιών της δεκαετίας του 1960”, πάει πουθενά το μυαλό σας;

🙂 🙂 🙂

Πηγές

Ιάκωβος Χονδροματίδης, Οι δωσίλογοι της Κατοχής, εκδ Περισκόπιο.
Στράτος Δορδανάς, Έλληνες εναντίον Ελλήνων, εκδ Επίκεντρο.
Μαρκ Μαζάουερ, Στην Ελλάδα του Χίτλερ, εκδ Αλεξάνδρεια.
_________________________________

Σημ: Ο Π.Ε. είναι ο γνωστός ιστορικός Πολυχρόνης Ενεπεκίδης.

Advertisements

6 thoughts on “Μικρά ιστορικά της ημέρας 6: ο σκηνοθέτης ήταν δωσίλογος

  1. Ενδιαφέρον, δεν το γνώριζα. Eίναι λίγο ασαφές πάντως το πότε βρέθηκε στη Βιέννη. Γεννήθηκε το 1923 και, σύμφωνα με μία τουλάχιστον βιογραφική αναφορά, πήγε στη Βιέννη για σπουδές χορού αμέσως μετά την αποφοίτησή του από τη Δραματική Σχολή του Ωδείου Θεσσαλονίκης. Υποθέτει κανείς πως αυτό συνέβη μεταπολεμικά, ο ίδιος όμως (από το τρίτο λεπτό κ.ε.) τα παρουσιάζει διαφορετικά: έπαιζε σε παιδικό θέατρο από τα εννιά του, είχε δάσκαλο στη δραματική σχολή σε πολύ μικρή ηλικία, πήγε στη Βιέννη περίπου στα 16 του, άρα αμέσως πριν τον πόλεμο, επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη όπου προσπαθούσε να κάνει παραστάσεις, κατέβηκε στην Αθήνα το 1949. Άραγε θολώνει τα νερά;

  2. Πρόσεξε να δεις τι γίνεται, έγινε μεγάλη συζήτηση στο Facebook με φίλους για να ξεκοκκίσουμε την υπόθεση. Αυτό που έχουμε εδώ είναι το παράθεμα του Χονδροματίδη που παρεμπιπτόντως δεν είναι απλώς ένας δεξιός ιστορικός αλλά και το τελευταίο του βιβλίο εκδόθηκε από τις φιλοναζιστικές εκδόσεις Θούλη. Οι φίλοι μου κατέθεσαν την επιφύλαξη περίπου τα ίδια με αυτά που είπες παραπάνω, πως τότε ο Δαλιανίδης σπούδαζε στη Βιέννη και αυτό δεν τον κάνει αναγκαστικά δοσίλογο. Όπως το ίδιο ισχύει και για τον Ενεπεκίδη. Κι εδώ βρίσκεται το πρόβλημα της ανεπάρκειας των πηγών γιατί ο Χονδροματίδης αφενός χρησιμοποιεί «περίεργες» (με την έννοια των αδιευκρίνιστων) πηγές κι αφετέρου η πληροφορία αυτή πρέπει να προήλθε από δυο συνεντεύξεις επιζώντων της «κυβέρνησης της Βιέννης» κι ίσως από αυτούς να είδε αυτή την φωτογραφία που δεν την βάζει στην κατά τα άλλα πλούσια εικονογραφημένη μονογραφία του.

    Από την άλλη πραγματικά υπάρχει έλλειψη βιβλιογραφίας, από τα βιβλία του Δορδανά και του Μαζάουερ, που βάζω επιλεκτικά ως δευτερογενείς πηγές, έχουμε μια σχετικά αδρή όσο και αποστασιοποιημένη εικόνα για την «κυβέρνηση της Βιέννης» αλλά σαφώς δεν φτάνει αυτό. Είναι μεγάλο κενό αυτή η ιστορία, ό,τι πρέπει για διπλωματική και μεταπτυχιακή εργασία, διότι πρέπει να συνυπολογιστούν κι άλλα θέματα όπως η παρουσία των ελλήνων στην κοινωνική ζωή της Αυστρίας και της Γερμανίας, δηλαδή αυτοί που με τη θέλησή τους κι όχι από την ανάγκη ή την επίταξη έζησαν εκείνη την εποχή εκεί. Κι εδώ κολλάνε ο ΓΔ και ο ΠΕ.

    Πάρε κι ένα σπάνιο «αντιπολεμικό δράμα» που γύρισε ο ΓΔ μεσούσης της χούντας, είναι ολόκληρη η ταινία.

    1. Χμμ, διάβασα βιαστικά και νόμιζα πως είναι του Δορδανά το παράθεμα. Ο Χονδροματίδης δεν είναι το ίδιο αξιόπιστος, οπότε αξίζει να ψάξει κανείς για πρόσθετα στοιχεία. Από την άλλη, το έντονο αντικομουνιστικό του προφίλ δεν δικαιολογεί την υπόθεση του ξεκαθαρίσματος λογαριασμών με τους Π.Ε. και Γ.Δ. Για τον πρώτο το έχω ακούσει προφορικά και από άλλους.

  3. O ΔΑΛΙΑΝΙΔΗΣ ΜΑΛΛΟΝ ΕΓΙΝΕ ΔΩΣΙΛΟΓΟΣ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΥ ΘΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΕ ΜΕ ΤΟΥΣ ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ. ΗΤΑΝ ΜΙΚΡΟΣ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΕΣ ΦΙΛΟΝΑΖΙΣΤΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ. ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΒΕΒΑΙΑ ΥΠΗΡΧΑΝ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΙ ΑΛΛΑ ΣΤΟΝ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΕΡΟ ΔΩΣΙΛΟΓΙΣΜΟ ΛΙΓΟ ΣΠΑΝΙΟ. ΤΟΝ ΕΞΑΡΧΟ ΓΝΩΡΙΖΩ ΜΟΝΟ ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΔΩΣΕΙ ΣΤΟΥΣ ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ ΕΠΟΝΙΤΕΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΕΣ ΦΙΛΟΣΥΜΜΑΧΙΚΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ. ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΚΕ ΜΕΤΑ ΤΗ ΚΑΤΟΧΗ. ΤΟ ΑΣΤΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΠΩΣ Ο ΗΛΙΘΙΟΣ ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΑΡ ΦΩΤΗΣ ΚΟΥΒΕΛΗΣ ΕΙΠΕ ΜΕΤΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΔΑΛΙΑΝΙΔΗ ΠΩΣ Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΗΤΑΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΟΣ ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΠΑΕΙ ΣΕ ΝΑΖΙΣΤΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ. ΠΑΝΤΩΣ ΠΟΛΥ ΠΟΝΤΙΟΙ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΜΕ ΤΟΥΣ ΝΑΖΙ ΑΠΟ ΤΟ ΦΟΒΟ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΛΑΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΚΑΤΟΧΗ. ΚΥΡΙΩΣ ΟΜΩΣ ΕΠΕΙΔΗ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ Η ΕΣΣΔ ΒΟΗΘΗΣΕ ΠΟΛΥ ΤΟΝ ΚΕΜΑΛ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΚΕ ΕΛΕΓΕ ΤΙΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΛΟΥΣΕ ΣΕ ΛΙΠΟΤΑΞΙΕΣ. ΤΟ ΠΟΝΤΙΑΚΟ ΑΝΤΑΡΤΙΚΟ ΔΕΧΘΗΚΕ ΠΛΗΓΜΑ ΕΠΙΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΟΥ ΕΝΕΠΛΕΞΕ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΔΥΣΗ

  4. Το γεγονός πως δεν είναι αριστερός ο Χονδροματίδης μάλλον προσθέτει παρά αφαιρεί αξιοπιστία στο ζήτημα. Δεν υπογράψαμε συμβόλαιο να γίνουμε αριστεράντζες ούτε θεωρούμε ηθική αξία την αριστεροσύνη. Πάντως ο Χονδροματίδης έγραφε τα περί Δαλιανίδη ενώ ο τελευταίος ζούσε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s