Μετά την επόμενη μέρα

Μπροστά στον εκλογικό Τιτανικό που διαφαίνεται – έτσι ευχόμαστε – για τα δύο μεγάλα κόμματα το βράδυ της Κυριακής, είναι επιπόλαιο να πιστεύουμε πως η ώρα της μεγάλης δοκιμασίας βρίσκεται στην ίδια μέρα. Βρίσκεται στα ξημερώματα της επομένης.

Τον τελευταίο καιρό αναλώθηκε υπερβολικά μεγάλο μέρος της συζήτησης στα προβλεπόμενα ποσοστά των κομμάτων, μα έτσι δεν αντιλαμβανόμαστε τι σκέψεις και τι προτάσεις υπάρχουν για και από τη Δευτέρα κι έπειτα.

Οι προϊούσες ατέρμονες μνημονιακές και αντιμνημονιακές διενέξεις έχουν ξεπέσει σε ένα ενοχλητικά απλοϊκό δίπολο που παραγνωρίζει ένα σημαντικό παράγοντα: ένα καθαρό σχέδιο από εμάς που θα κρίνει την επόμενη μέρα. Σαν πολίτες, σαν ψηφοφόρους, ακόμα και σαν δουλικά του αποπάνω πατώματος (και πτώματος) της πολιτικής και οικονομικής οροφής. Γιατί θα έπρεπε να είναι πασιφανές πως στην παρούσα κατάσταση η δημοκρατία των λίγων έχει παραχωρήσει τη θέση της στην ολιγαρχία των πολλών.

Δεν επινοώ ένα σόφισμα για να σας κάνω εντύπωση, έχω τους λόγους μου που διατυπώνω με αυτό τον τρόπο τον παραπάνω αφορισμό.

Με τον όρο δημοκρατία των λίγων θα εννοήσω την αργόσυρτη περίοδο της Μεταπολίτευσης που τώρα διαβλέπουμε κι εκτιμούμε ιστορικά τα απότοκά της. Αργόσυρτη, λέω, διότι όσο τη βιώναμε στον πραγματικό χρόνο, δεν είμασταν ικανοί να φορέσουμε το χαλινάρι στην αχαλίνωτη δίψα της εξουσίας για τον παγιωμένο δικομματισμό. Ο δικομματισμός αυτός αποδεικνύεται με οδυνηρό τρόπο πως ήταν το διπλό προσωπείο του Ιανού· το μεγαλύτερο ποσοστό του εκλογικού σώματος της Μεταπολίτευσης, για ποικίλλους λόγους, αποδέχτηκε την καλλιεργημένη εντέχνως επισφαλή αντίληψη περί δημοκρατικής ισορροπίας – από το φόβητρο ξεπερασμένων αντιδημοκρατικών εποχών. Για τέσσερις δεκαετίες, σε αυτή την παγίωση συνεπικούρησε προπαγανδιστικά το όραμα μιας εντέλει απροσπέλαστης ελευθερίας. Κι αυτή είναι η δημοκρατία των λίγων: δύο κορυφαία κόμματα χειραγώγησαν και παρέσυραν την πλατιά μάζα με μεγαλεπίβολες υποσχέσεις που τώρα αποδείχτηκαν πως ήταν οι χάντρες στα μάτια των ιθαγενών.

Όπως ξεκίνησε οδυνηρά από το πτώμα της χούντας η Μεταπολίτευση, τα μέχρι τώρα δεδομένα ίσως δείχνουν πως θα τελειώσει εξίσου οδυνηρά· όχι απαραίτητα με την επιστροφή στην προηγούμενη ιστορική κατάσταση αλλά ίσως με κάτι άλλο στη θέση της. Θα επανέλθω σε αυτό πιο κάτω.

Η ολιγαρχία των πολλών αφορά κάτι που δεν έχει απολύτως καμία σχέση με τη δικτατορία του προλεταριάτου. Αν αυτό σκεφτήκατε πριν, δεν αφορά το παρόν κείμενο κι ούτε θέλω να επεκταθώ σε αυτό το εντελώς ξεπερασμένο ερμηνευτικό μοντέλο, είναι κατάλληλο μόνο για να το επικαλούνται εξευτελισμένοι αρθρογράφοι περιωπής. Αυτό που θέλω να πω είναι πως η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε ένα ιστορικά κρίσιμο σταυροδρόμι ως μια διασπασμένη οντότητα. Είναι ζαλισμένη από τα πολλαπλά χτυπήματα, κοινωνικά και οικονομικά αγγίζει το σημείο βρασμού και η σωρευμένη οργή υποδηλώνει σαφή στοιχεία πανικού.

Από αυτή την πλατιά μάζα δυσαρέσκειας είναι φυσικό ν’ αναδυθούν ετερόκλητα σχήματα που είτε είχαν πριν χαμηλή απήχηση είτε δημιουργήθηκαν όψιμα ως αντίβαρο στην πολιτική κατάπτωση. Έτσι, καινούριοι υποψήφιοι αφέντες προσπαθούν να πείσουν πως είναι οι επόμενοι μεσσίες. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, ίσα ίσα που θα αντιληφθούμε καλύτερα τις ειλικρίνειες τους και τις προθέσεις τους.

Κι εδώ είναι η παγίδα.

Οι τωρινές εκλογές αποκτούν μια πρωτοφανή ιδιαιτερότητα: όλοι και όλα θα κριθούν όσο ποτέ άλλοτε. Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός πως λόγω του μεσσιανικού πλουραλισμού δεν διαφαίνεται μια ξεκάθαρη άποψη για το πως θα βγούμε από την κρίση. Κι αν υπάρχει έστω μια καλή ξεκάθαρη πρόταση, πνίγεται από το κλασικό σύνδρομο του νεοέλληνα: εγώ (αυτό το εγώ…) έχω μια καλύτερη ιδέα!

Το ζήτημα λοιπόν σκοντάφτει στο επίπεδο της συνεργασίας, της αλληλοκατανόησης και των αμοιβαίων υποχωρήσεων. Στην νηφάλια εκτίμηση και στην αναλυτική σκέψη. Γιατί διαβάζουμε και ακούμε μεγαλοστομίες για ουσιαστικά ανέφικτες λύσεις όσον αφορούν μια ρεαλιστική αντίδραση απέναντι στον οικονομικό ολετήρα και άλλες πολύ επικίνδυνες όταν αφορούν το θυμικό του πολίτη. Όσο κι αν φαίνονται προοδευτικές πολλές προτάσεις, έχουν μια τέτοια μεγάλη απήχηση στη μάζα που σε βάθος ανάγνωσης αυτές υποκρύπτουν απολυταρχικές ιδέες. Που αν εφαρμοστούν πιθανότατα θα βρεθούμε σε δυσχερέστερη θέση από πριν. Αυτή είναι η ολιγαρχία των πολλών που εννοώ. Και αυτή η ολιγαρχία των πολλών είναι που εκμεταλλεύεται σκαιδώς τον πανικό της κοινωνίας.

Δεν μπορώ να προτείνω κάποια λύση, με ξεπερνά αυτή η πολιτική και κοινωνική αταξία και απαξία που βιώνουμε. Και είμαι αρκετά απαισιόδοξος για το κοντινό μέλλον. Αλλά το μόνο σίγουρο, για το οποίο με βεβαιώνει ο εαυτός μου καιρό τώρα, είναι πως οι λύσεις δεν σερβίρονται έτοιμες· μόνο προκύπτουν από μια διαρκή πάλη και μια συνεχή ζύμωση. Στην παρούσα φάση τίποτα δεν είναι σαφές κι αυτό σημαίνει ότι δεν έχουμε ωριμάσει ούτε κατασταλάξαμε στα ποθούμενα. Και μιλάω για εμάς ως πολίτες κι όχι καρεκλοκένταυρους.

ΥΓ1. Μια «τεχνική» λεπτομέρεια:
Ο μόνος τρόπος για να «ανατραπεί» ο καλπονοθευτικός εκλογικός νόμος είναι να βγει ένα μη κυβερνητικό κόμμα πρώτο υφαρπάζοντας τις 50 επιπλέον έδρες που του «χαρίζεται» μετά την καταμέτρηση των ψήφων. Ο νοών νοείτω και καλό βόλι.

ΥΓ2. Επίτηδες εστιάζω «εθνικά» κι όχι στην παγκοσμιότητα της κρίσης. Αν δεν μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε το τι συμβαίνει στα του οίκου μας, μην περιμένετε προκοπή και βοήθεια από τα θύματα των άλλων χωρών…

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s